Seizoenen
De natuur verandert met de seizoenen (1). Ook de bodem reageert op deze seizoensveranderingen. In droge en warme zomermaanden, verdampt er meer water uit de bodem dan dat erin komt tijdens regenval. En als in het voorjaar en zomer bomen en planten in bloei staan, halen ze veel water uit de bodem. Bovendien wordt er bij hoge temperaturen meer grondwater gebruikt, voor bijvoorbeeld het besproeien van tuinen of akkers.
Dit alles maakt dat rond en in de zomermaanden de bodem sneller uitdroogt. De bodem verliest water en krimpt (2). In de wintermaanden, als het nat en koud is, valt er veel regen en is er weinig verdamping. De bodem neemt dan water op en zet uit (3).
Seizoenen leiden tot jaarlijks terugkerende bodemdaling en bodemstijging (1-3) [illustratie niet op schaal].
Bodemdaling en bodemstijging door seizoensveranderingen
Een natte bodem zet uit en neemt meer ruimte in. Hierdoor kan de bodem stijgen. In droge periodes verdampt het water uit de bodem. Ook wordt er dan vaak extra grondwater uit de ondergrond onttrokken. De bodem krimpt hierdoor, wat leidt tot bodemdaling.
Niet alle bodemsoorten reageren echter hetzelfde. Klei en veen krimpen en zetten meer uit, waardoor een bodem met klei of veen sterker daalt en/of stijgt. Zandgronden daarentegen reageren bijna niet op natte of droge omstandigheden.
Als klei of veen langdurig droog blijft, kunnen ze zoveel krimpen dat ze niet meer volledig kunnen herstellen. Zelfs niet als klei of veen later weer nat wordt. Er is sprake van permanente (blijvende) bodemdaling.
Seizoenen: jaarlijks terugkerende bodemdaling en bodemstijging
Het op en neer bewegen van de bodem gedurende de seizoenen is een natuurlijk proces dat elk jaar terugkomt (1). In de winter stijgt de bodem, in de zomer daalt hij.
In de zomer kan bodemdaling versterkt worden door verdamping van water via planten en door extra grondwaterwinning tijdens droge zomerperiodes. Ook langdurige droogte kan dit proces versterken en soms zelfs leiden tot permanente bodemdaling.
In een oogopslag alle oorzaken zien?
We hebben alle oorzaken van bodemdaling en -stijging voor je in kaart gebracht.