Aardwarmtewinning

In de ondergrond bevinden zich verschillende gesteentelagen die bestaan uit korrels, met daartussen ruimtes gevuld met water. Je kunt dit vergelijken met een emmer die gevuld is met kiezels en water: het warme water vult de ruimtes tussen de kiezels op (1). De gesteentelagen waaruit het warme water wordt gehaald zitten meestal 1,5 tot 2,5 kilometer diep in de ondergrond (2). Op deze diepte heeft het water een temperatuur van ongeveer 55 tot 85 graden Celsius! Om het warme water uit de gesteentelaag te halen wordt een gat geboord tot in de gesteentelaag (3).

Via een buis in het gat wordt het warme water omhoog gepompt (4). Bovengronds stroomt het warme water door een warmtewisselaar. Hier wordt de warmte van het opgepompte water aan een ander systeem overgedragen dat de warmte naar bijvoorbeeld kassen of woningen brengt (5). Het afgekoelde water wordt vervolgens terug de ondergrond in gepompt (6), in dezelfde gesteentelaag als waar het vandaan kwam.

Dit gebeurt op een andere plek in die gesteentelaag, niet daar waar het warme water uit gehaald is (7). Zo wordt voorkomen dat het koude water direct mengt met het warme water dat nog gewonnen kan worden.

Nee, niet overal in Nederland is de ondergrond geschikt voor aardwarmtewinning. De drie belangrijkste voorwaarden zijn:

1. Geschikt gesteente: Als een gesteente voor aardwarmtewinning geschikt is, betekent dit dat er tussen de korrels waaruit het gesteente is opgebouwd voldoende ruimte zit zodat het warme water kan stromen.
2. Economische haalbaarheid: Aardwarmtewinning is kostbaar. Er moet geboord worden naar gesteentelagen diep in de ondergrond en bovengronds moet een installatie gebouwd worden. In de geschikte gesteentelagen moet daarom voldoende warm water aanwezig zijn om de kosten van het boren en het bouwen van de bovengrondse installaties te rechtvaardigen.
3. Wet- en regelgeving: Er gelden strenge regels om aardwarmtewinning veilig, verantwoord en duurzaam te laten plaatsvinden. Deze regels zijn in Nederland vastgelegd in de Mijnbouwwet.

Aardwarmtewinning kan minimale bodemdaling veroorzaken. Omdat het water weer in de gesteentelaag wordt teruggepompt waaruit het is gehaald, vindt er in de ondergrond geen volumeverandering plaats. Maar, omdat het gesteente afkoelt als het koude water wordt teruggepompt, zal het gesteente een beetje krimpen. Hierdoor wordt de gesteentelaag iets dunner en zakken de bovenliggende lagen iets naar beneden, wat vervolgens leidt tot minimale bodemdaling.

Bij aardwarmtewinning daalt de bodem geleidelijk gedurende tientallen jaren over een groot gebied. De totale hoeveelheid bodemdaling gedurende deze periode is heel weinig: enkele millimeters tot maximaal een paar centimeters.