Op zoek naar de beste ondergrond voor de Einstein Telescope

Is de ondergrond in de Euregio Maas-Rijn geschikt voor de Einstein Telescope? Dat onderzoeken geologen van TNO Geologische Dienst Nederland (TNO-GDN). Het toekomstige ondergrondse observatorium moet zwaartekrachtgolven uit het heelal meten. Om meer inzicht te geven in verschijnselen als zwarte gaten en botsende neutronensterren. Daarom brengen onderzoekers nauwkeurig in kaart hoe de ondergrond is opgebouwd en welke gesteenten daar aanwezig zijn.

Wat de boringen laten zien

De gesteentekernen die door boringen omhoog gehaald worden, geven een inkijk in honderden miljoenen jaren geologische geschiedenis. In de monsters zijn lagen te zien uit verschillende perioden, zoals het Namurien, Dinantien en Famennien. Ook laten de kernen zien hoe rijk en gevarieerd de ondergrond in deze grensregio is. Zo zijn er fossielen gevonden van planten, kleine zeeorganismen, afdrukken van schelpen en resten van vissen.

Sommige kernen bevatten bovendien opvallende structuren, zoals zebradolomiet met een streeppatroon, glanzende pyrietkristallen, fossiele koraalkolonies en oude breuk- en erosievlakken. Zulke kenmerken helpen geologen te begrijpen hoe het gesteente is ontstaan en hoe de ondergrond later is veranderd.

De rol van TNO Geologische Dienst Nederland

TNO-GDN leidt het geologisch onderzoek in deze regio. Sinds 2017 zijn 24 boringen uitgevoerd, met een gemiddelde diepte van 260 meter. Daarbij is op veel plekken bijna over de hele diepte een gesteentekern uit de ondergrond gehaald. In totaal is inmiddels meer dan 5000 meter aan gesteentekern verzameld. De boorkernen worden in het onderzoeksgebied bewaard en onderzocht.

Waarom dit onderzoek belangrijk is

De kernen leveren belangrijke informatie op over de eigenschappen van het gesteente, zoals sterkte, opbouw en breuken in de ondergrond. Die kennis is nodig om te beoordelen of tunnels en ondergrondse ruimtes hier veilig en technisch haalbaar te bouwen zijn. De boringen geven daarnaast meer inzicht in de regionale geologie. Ook leveren de boorgaten gegevens op over grondwaterstroming en trillingen in de ondergrond. Zo kan worden onderzocht of deze regio voldoet aan de strenge internationale eisen voor Einstein Telescope.